Usytuowana na drodze siedmiu

„Usytuowana na drodze siedmiu ulicznych traktów otwiera się ku nim siedmioma gotyckimi bramami. Pociemniałe stuleciami masy ceglanych ścian poprzerywane wielkimi ostrołucznymi oknami wieńczy pas prostego w formach blankowania oraz zespół trójdzielnych szczytów zamykających dachy prezbiterium, północnego i południowego transeptu. Wystrzelają ponad nie smukłe wieżyczki rozmieszczone na wszystkich narożach. Wieża główna, dzwcnnicza, o wybitnie oryginalnym charakterze, obwarowana potężnymi szkarpami, mogąca sama w sobie stanowić monumentalną budowlę, jest integralnie związana z korpusem kościoła. Pośród bardziej znakomitych budowniczych świątyni, w tym zapewne także anonimów, byli dwaj znani gdańscy mistrzowie — Henryk Ungeradin i Hans Brand. Wnętrze Bazyliki uformowane trójnawowo, w układzie krzyżowym, ujęte sklepieniem kryształowym i gwiaździstym wspartym na dwudziestu sześciu wolno stojących filarach, oświetlone trzydziestu siedmioma ponaddwudziertometrowymi oknami, obejmuje poza rozległym prezbiterium około trzydzieści kaplic i pięćdziesiąt ołtarzy. Wznoszono tu nie tylko nabożne modły, ale i tumulty religijne i walki, które w XVI wieku doprowadziły do zagarnięcia świątyni przez luteranów. Katolicy odzyskali kościół Mariacki dopiero po ostatniej wojnie, a papież Paweł VI w dniu 20 listopada 1965 roku, o czym informuje w kościele marmurowa tablica, podniósł go do godności Bazyliki Mniejszej.“(13)